Magiczna Kotlinka

Zamek w Piotrowicach Świdnickich

8.10.2015
 

Usytuowany na skraju wsi dwór o charakterze obronnym, zwany też przez niektórych zamkiem, ufundował w latach 1590-99 Jacob von Zedlitz z Płoniny, zapewne przy udziale włoskich architektów i budowniczych. Od 1606 roku gospodarzem lokalnych włości był Abraham von Zedlitz, który sprawował również kuratelę nad związanym z rodowymi dobrami majątkiem w Łażanach - do czasu uzyskania pełnoletności przez młodego dziedzica Christopha von Zedlitz. Po wybuchu wojny 30-letniej (1618) nękani przez zbrojne najazdy von Zedlitzowie przenieśli się na stałe do wspomnianych wcześniej Łażan, piotrowicki dwór zaś pełnił odtąd funkcje gospodarcze i mieszkalne dla zarządcy majątku i jego pracowników. Nie uchroniło go to jednak przed zniszczeniami będącymi skutkiem zawieruchy wojennej - splądrowany przez uzbrojone bandy oraz okolicznych chłopów popadł w częściową ruinę. Remontu założenia i jego niewielkiej przebudowy w latach 1698-99 podjął się Sigismund Otto von Nostitz, od 1694 roku pan na dobrach Laasan i Peterwitz. Gdy Sigismund zmarł, w roku 1716 wieś Piotrowice przejął po swym ojcu Carl Gottlieb von Nostitz, a po jego bezpotomnej śmierci - wdowa po nim Beate Abigail z domu von Siegroth-Schlawkau. Tak naprawdę już dziś nie wiadomo tego dokładnie, czy z miłości, czy jedynie dla ratowania poważnie zadłużonego majątku baronowa von Nostitz kilka lat później wyszła ponownie za mąż. Jej wybór padł na generała Wilhelma Dietricha von Buddenbrock, który zasłużył się jako dowódca w I Wojnie Śląskiej, co pozwoliło mu zdobyć łaskę króla Fryderyka II oraz związane z nią tytuły i duże pieniądze.

 

Zmek został zbudowany na planie prostokąta o bokach 27,4x29 metrów, z czterema okrągłymi wieżami w narożnikach, nakrytymi ponownie w XIX wieku wysmukłymi dachami stożkowymi. Gmach jest murowany z łamanego kamienia, czasem uzupełnianego cegłą, i otynkowany, choć miejscami niewiele już dziś z tego tynku pozostało. Jego kubatura przekracza 13.000 metrów3, a całkowita powierzchnia zabudowy wynosi ok. 680 metrów2. Elewacje boczne dworu są dwukondygnacyjne, pięciookienne, natomiast strona frontowa i tylna jest czterokondygnacyjna, z siedmioma oknami na każdej ze stron na trzech niższych poziomach i z czterema na poddaszu. Zarówno wieże jak i elewacja frontowa dzielone były gzymsami i udekorowane fryzami typu sgraffito, okna zaś obramowano prostą kamieniarką utrzymaną w stylu renesansowym. Całość została nakryta olbrzymim dachem siodłowym, prostopadłym do elewacji frontowej, pierwotnie wykonanym z tzw. dachówek łupkowych. Główne wejście wiodło od strony południowej przez usytuowany na osi środkowej misternie zdobiony portal z piaskowca (który w 2002 roku nieznani sprawcy odrąbali i wywieźli). Nad portalem powieszono dwa rzędy szesnastu herbów rodowych, zwieńczonych ujętym między dwa gryfy orłem. Do wejścia prowadził pięcioprzęsłowy ceglany most nad okalającą zamek fosą.

Wętrza budynku są trzytraktowe, niektóre z nich zachowały sklepienia kolebkowe z lunetami. Na parterze środkowy trakt stanowi szeroka sklepiona sień, przebiegająca przez całą długość gmachu i zajmująca 1/3 jego szerokości. Po lewej stronie sieni ulokowano apartamenty mieszkalne, natomiast po prawej najprawdopodobniej znajdowała się jadalnia oraz kuchnia. Centralne miejsce na 1. piętrze zajmował obszerny, sklepiony hall, skąd przez kamienne portale prowadziły wejścia do poszczególnych sal. Schody łączące piętra ułożono jednym długim biegiem wzdłuż muru sieni. Obok starego dworu w skład zabudowy folwarku wchodziły również: XVIII-wieczna stodoła, stajnie, a także budynek szpitala z połowy XIX stulecia. Wokół wałów ziemnych, po stronie północnej i północno-wschodniej rozciągał się park z grupą starych lip i dębów.

 

Termit, Zamek w Piotrowicach Świdnickich, Magiczna Kotlinka, 8.10.2015.